Spreker Wim van Boekel met gastheer Paul Tameling
Spreker Wim van Boekel met gastheer Paul Tameling

De inrichting van de de Drie Polders en polder De Dijken als waterberging staat momenteel stevig ter discussie. Agrarische natuurvereniging Boer & Natuur ZWK zag er een aanleiding in om kennis te maken met het gebied De Onlanden waar natuur en waterberging zijn gecombineerd. In de Gaveborg in Korhorn gaf Wim van Boekel ten overstaan van een publiek van boeren een lezing. Van Boekel is bioloog en betrokken bij de stichting Natuurbelang De Onlanden. Daarnaast is hij lid van het algemeen bestuur van waterschap Noorderzijlvest en doet hij onderzoek naar muizenpopulaties in De Onlanden. Hier volgt het verslag.

Een veenterp is eigenlijk geen terp maar een met klei bezette woonplaats die door inklinking van het veen boven het maaiveld is verrezen. Met dit soort weetjes weet bioloog Wim van Boekel zijn gehoor moeiteloos te boeien. Zijn opsomming van dieren en planten, die moet aantonen dat zich aan de rand van de stad een waardevol natuurgebied ontwikkelt, wordt beleefd zwijgend aangehoord.

Boeren hebben een ander beeld van wat waardevol is dan natuurmakers. Zij hebben er moeite mee wanneer landbouwgrond wordt omgezet in natuur. Dat voor de aanleg van De Onlanden 3000 hectare agrarisch cultuurland met een geschiedenis van eeuwen werd opgeofferd, is voor hen moeilijk te verteren. Bij de opmerking van Van Boekel dat de boeren niets te klagen hadden bij de aankoop van de gronden, blijft een reactie dan ook niet uit. ´Boeren zijn er financieel niks wijzer van geworden en er zijn boerengezinnen sociaal in de problemen gekomen die met spijt terugkijken´, wordt vanuit de zaal opgemerkt.

Eenmaal ´uitgekocht´ hadden de boeren hun zeggenschap over het gebied verloren. De inrichting tot waterberging annex natuurgebied was in de eerste plaats een zaak van beleidsmakers en technici, afkomstig van nogal wat organisaties en overheden. Vier natuurorganisaties hebben bezit in de Onlanden, te weten Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, het Drents Landschap en het Groninger Landschap. Verder ligt het gebied in drie gemeenten en twee provincies. En dan is er nog waterschap Noorderzijlvest dat verantwoordelijk was voor de inrichting als waterberging. Dat schept ingewikkelde verhoudingen, aldus Van Boekel. Niettemin constateerde Noorderzijlvest in een interne evaluatie na afloop dat het hele traject naar tevredenheid was verlopen.

Dat ook het resultaat er wezen mag, steekt Van Boekel niet onder stoelen of banken. In vijf jaar (tussen 2008 en 2013) schiepen hydrologen, ecologen en grondwerkers een uniek nat natuurgebied met waterbergingsfunctie. Inmiddels is het een vertrouwde omgeving van bijzondere dieren zoals de zilverreiger, lepelaar, roerdomp, visarend en de otter, terwijl de bever staat te popelen om De Onlanden te betreden zodra de stamdikte van de opschietende bomen dat toelaat. Tevens een gebied waar de waterkwaliteit snel verbetert, mede door de maatregelen die hogerop in het stroomgebied van de Drentse A zijn genomen.

Kosten van de hele operatie: veertig miljoen euro. Een schijntje vergeleken met de 200 miljoen die het verhogen van de dijken en kaden van de waterlopen had gekost als De Onlanden niet was aangelegd.

Hoeveel geld gemoeid is met het jaarlijkse beheer, blijft vanavond onduidelijk. Dat betalen de vier natuurorganisaties uit hun eigen middelen, legt Van Boekel uit. Opmerkelijk is dat zij zelf bepalen hoe zij het beheer uitvoeren. Staatsbosbeheer kiest voor verwildering terwijl Natuurmonumenten ruimte biedt aan vochtige hooilanden van hoge botanische kwaliteit. Het roept de vraag op, welke natuurdoelstelling de opdrachtgevers voor ogen hebben. ´Die is er niet echt´, moet Van Boekel erkennen, ´je kunt de natuur nu eenmaal niet dwingen. Het is afwachten wat het wordt.´

Veertig miljoen investeren zonder een duidelijk doel, het roept bij de agrarische ondernemers reacties van ongeloof op. Maar het is niet anders, over tien jaar zien we wat het geworden is.

Zo spannend zal het in het Westerkwartier niet worden, haast gastheer Paul Tameling van Boer & Natuur ZWK zich aan het eind van de lezing te verklaren. De daar geplande bergingsgebieden, De Drie Polders en polder De Dijken, zullen immers niet worden omgezet in natuur zoals we zagen in de Onlanden maar hooguit bij extreem hoge waterstanden worden geïnundeerd. Er is dus meer sprake van agrarisch medebeheer. Met die geruststelling in het achterhoofd kunnen de aanwezigen huiswaarts keren.

Maar niet eerder dan nadat de spreker van de avond is bedankt. Van Boekel moest misschien af en toe op eieren lopen, uit het welgemeende applaus valt ook op te maken dat zijn open en deskundige uitleg werd gewaardeerd.

Lezing over De Onlanden door Wim van Boekel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *